Hoogoplopende discussie over houtverkoop ‘in eigen regie’ of ‘op stam
BEESD – Houtverkoop in eigen regie. Het was de titel van een van de lezingen tijdens de Beheerdersdag op landgoed Mariënweerdt in Beesd. Martijn Jansen en Erik Sonder van de Bosgroep Noord-Oost Nederland zetten de voor en tegens op een rijtje. Houthandelaren voelden zich in de hoek gezet en afgeschilderd als criminelen.
Bij verkoop ‘op stam’, wordt doorgaans rechtstreeks zaken gedaan met de handel. Het probleem voor veel boseigenaren is dat ze daarbij geen kennis van zaken hebben. Ze voelen zich overgeleverd aan de handelaar, die een grote kennisvoorsprong heeft. Maar waar kan de boseigenaar dan terecht? Een mogelijkheid is dat de boseigenaar zijn hout laat verkopen via de Bosgroepen, hetgeen gebeurt zowel ‘op stam’ alsook ‘in eigen regie’.
Hout wordt bij particuliere eigenaren overwegend verkocht via verkoop ‘op stam’, waarbij de koper alle werkzaamheden, van oogst tot aflevering, voor zijn rekening neemt. Ongeveer vier jaar geleden blies de Bosgroep Noord-Oost Nederland de houtverkoop ‘in eigen regie’ nieuw leven in. Met deze wijze van houtverkoop heeft de Bosgroep het hele proces van de inzet van de aannemer tot de levering aan de fabriek in handen. De Bosgroep opereert dus uit naam van de boseigenaar. Steeds meer leden doen ervaring op met de wijze van verkoop en zijn enthousiast.
Problemen
Jansen en Sonder bespeuren een tendens dat steeds meer boseigenaren vragen om meer controle op het houtverkoopproces. Geen wonder, want bij het uit handen geven van de verkoop vinden, volgens het tweetal, allerlei ongewenste neveneffecten plaats. Jansen zette de problemen met de verkoop ‘op stam’ op een rij. “Vaak zie je dat sprake is van lastige communicatie en dat de handelaar alleen geïnteresseerd is in het betere hout, zodat het laagwaardig sortiment achterblijft. Ook laat de kwaliteit van het werk nog wel eens te wensen over, waarbij onnodig veel schade aan het bos wordt toegebracht. Laagwaardig sortiment blijft achter, de paden worden onnodig beschadigd en het aantal geschatte kuubs wordt niet gehaald.”
Houtverkoop, punt van discussie
Houtverkoop ‘in eigen regie’ betreft een andere werkwijze dan de verkoop ‘op stam’. Bij een verkoop ‘op stam’ bestaan de eerste stappen in het verkoopproces uit een taxatie van de te verkopen partij hout, een zoektocht naar een geschikte koper en het opstellen van een houtverkoopcontract. Bij verkoop ‘in eigen regie’ is het aantal stappen gelijk, alleen wordt daar na de taxatie gezocht naar een geschikte aannemer en op basis daarvan een werkovereenkomst opgesteld. De begeleiding van de werkzaamheden en het meten van het hout langs de weg zijn bij beide methoden van verkoop identiek. Maar bij de verkoop ‘in eigen regie’ zal het toezicht op de werkzaamheden waarschijnlijk iets minder intensief zijn, omdat er een vertrouwensband is met de aannemer (rechtstreeks of via de Bosgroep). Bij de verkoop op stam werkt de machinist voor de houthandelaar. Het meerwerk van de verkoop ‘in eigen regie’ bestaat uit het organiseren van de houtafzet en het transport naar de verschillende afnemers. Deze werkzaamheden worden bij een houtverkoop ‘op stam’ door de houtkoper uitgevoerd. Beide methoden van verkoop betreffen specialistisch werk. En samenwerking met de Bosgroep ligt dan voor de hand. Sonder: “Wij hebben ervaren dat het ‘in eigen regie’ houden veel voordelen oplevert. Allereerst is er sprake van een hogere kwaliteit van het werk en blijkt er tijdens de exploitatie meer hout vrij te komen. Wellicht krijg je bij verkoop ‘in eigen regie’ een gemiddeld lagere prijs per kuub, maar omdat er meer hout uit het bos komt, kom je uiteindelijk op dezelfde of een zelfs hogere netto-opbrengst uit.”
Criminelen
Deze opvatting van de Bosgroep lijkt tegenover die van de houthandelaren te staan. “Jullie schilderen ons af als criminelen. Als je als Bosgroepen de belangen van de particulier behartigt, dan moet je er toch ook op toezien dat er goede afspraken worden gemaakt met de handel en dat er wordt toegezien op het werk van de aannemer? En doet die aannemer zijn werk niet goed, dan zet je hem toch aan de kant?” Cees Boon, voorzitter van de AVIH benadrukte dat verkoop ‘op stam’ ontzorging betekent. “De eigenaar weet vooraf exact wat hij krijgt. Bij verkoop op stam loopt hij financieel geen enkel risico.” ”En”, zo voegde één van de houthandelaren toe, “Boseigenaren mogen allerlei aanvullende eisen stellen, maar dan gaat de exploitatieprijs omhoog. Ik denk dat hij dat zelf ook wel begrijpt.”
Vertrouwen
Cees Boon tot slot was wat verbaasd over de discussie die er ontstond. “Wat is het probleem? Verkoop op stam of verkoop in eigen beheer via de Bosgroepen. Dat waren altijd al opties die er waren. Jullie doen alsof je met verkoop op stam risico loopt, maar dat is niet zo. De houthandelaar of aannemer die er een potje van maken raakt sowieso uit beeld. Dat filtert zich vanzelf uit. Ik zie het probleem niet.” Uiteindelijk bleef de particuliere boseigenaar met de vraag zitten: Verkoop ‘in eigen regie’ of ‘op stam’? Bij het antwoord op deze vraag kwam het woord ‘vertrouwen’ tijdens de lezing en de daarop volgende discussie meerdere malen voorbij. Beide methoden hebben zo hun voor en tegens. Dat betekent dat de boseigenaar uiteindelijk zelf moet kiezen of hij zijn hout via de Bosgroepen verkoopt of rechtstreeks aan de handel. Het antwoord: kwestie van vertrouwen.
